Psikanalizin Topluluklara Bakışı

Bella Habip

Psikanalizin topluluklara olan bakışını ele almak 100 yılı aşmış bir psikanaliz geleneğinin ürünlerinden söz etmeyi gerektirdiği gibi, bu alandaki kurucu metinleri de yeniden gündeme getirir. Freud'un 1912 yılında yayımladığı "Totem ve Tabu" ve 1921 yılında yayımladığı, "Kitle psikolojisi ve benliğin analizi" adlı, birey ve topluluk arasındaki ilişkileri derinliğine inceleyen ve kanımca hala güncelliğini muhafaza eden bu iki kurucu metini burada yeniden ele almak istiyorum. Amacım bu metinlerde Freud'un, toplulukların oluşması, sosyalleşme ve liderle kurulan ilişkilerin etrafındaki tesbitlerini zamanımızın sanal, kişisiz, mega topluluklarının ışığında yeniden ele almak ve "imge toplumu" diye de tanımlanan çağımızda, psikanalizin içinden, hem kişi hem de topluluklar üzerine yeniden düşünmek..Bu her iki metinde özellikle altını çizmek istediğim şey, insanı insan yapan ve en temeldeki psişik mekanizma olan "özdeşleşme"yi ele almak ve bu mekanizmanın zamanımızın toplulukları ışığında incelemek.

Öncelikle Freud'un 1921 yılında yayımladığı, "Kitle psikolojisi ve benliğin analizi" adlı metine ve bu metnin yazıldığı ve yayımlandığı zamana bakarsak Birinci Dünya Savaşının geride bıraktığı yıkımı, yenilmiş bir Almanya'yı, ve germanik kültürünün hakim olduğu Avusturya'da, İmparatorluğun içindeki politik krizi görürüz. 1920-1930 yılları arasında şiddeti artan bu kriz hepimizin bildiği gibi nazizme kapılarını açacaktır. Nitekim Freud'un metninin salt bu politik kargaşadan...